Żeton „5” Warszawskiego Towarzystwa Automobilistów

Kilka godzin temu zakończyła się 6 aukcja „Gabinetu Numizmatycznego Damiana Marciniaka”. Tym razem, nie tak jak ostatnio w ofercie aukcyjnej pojawiło się aż 29 monet zastępczych i żetonów. Osoby interesujące się tą tematyką mogły więc już trochę powybierać, choć nadal w porównaniu tego np. z ilością trojaków (po wpisaniu hasła „trojak” wyskoczyło mi 338 pozycji), to nic. Lepiej jednak takie „nic” niż nic absolutne 😉

Przeglądając żetonową ofertę moją uwagę w szczególności przykuł jeden numizmat, kryjący się pod numerem 2815. Jest to spory (27,5 mm i 7,76 g), wybity w alpace żeton o nominale „5” wybity przez „Warszawskie Towarzystwo Automobilistów”. Ach ten pięknie ukazany automobil od razu skradł me serce i prawie natychmiast chciałem licytować Niestety przypomniało mi się jak wygląda stan mego konta … Skoro więc nie mogłem go kupić to zająłem się tym co najbardziej lubię przy pieniądzu zastępczym – zacząłem szukać wszelkich informacji o tym numizmacie.

WTA_5
Źródło: Aukcja 6 GNDM, poz. 2815

Na początku przejrzałem dostępną mi literaturę i znalazłem raptem jedną wzmiankę w  w pracy Bogumiła Sikorskiego (1). Według katalogu jest to jedyny znany nominał. Co zabawne autor publikacji przy tym właśnie żetonie odsyła czytelnika do artykułu w „Biuletynie Numizmatycznym”, ale we wskazanym numerze… nie ma żadnego tekstu, w którym cokolwiek o tym numizmacie było wspomniane.

Trzeba było więc zabrać się za samodzielne poszukiwania, by dowiedzieć się czegoś więcej o emitencie żetonu i tego kiedy mógł on być wybity. Na rozwikłanie tych zagadek mogły mnie naprowadzić dwie rzeczy – wizerunek pojazdu na awersie oraz nazwa emitenta. Pierwsza sprawa to akurat dla mnie terra icognita, gdyż na modelach starych samochodów znam się równie dobrze co na fizyce kwantowej (i żeby nie było wątpliwości, nie znam się wcale). Internet też za bardzo nie był mi w stanie pomóc, ale chociaż mogłem przyjrzeć się czym jeżdżono na przełomie XIX i XX w. oraz w pierwszych dziesięcioleciach XX w. Mogę więc jedynie podejrzewać, że na żetonie ukazano albo automobil napędzany parą, albo wczesny model pojazdu na benzynę (bo miały  także otwarte silniki). Dlatego też nie mogę jednoznacznie określić cezury czasowej kiedy wybito ten żeton, jestem w stanie jedynie zacieśnić te ramy do początku XX wieku, maksymalnie do 1939 r.

U746-Daimler-Phoenix-car
Daimler Phoenix, produkowany w latach 1897-1902 (źródło: https://mercedes-benz-publicarchive.com/marsClassic/en/instance/ko/Daimler-Phoenix-car-1897—1902.xhtml?oid=5982)

Równie kiepsko poszła sprawa emitenta, gdyż mimo ukazanej nazwy okazało się, że takie towarzystwo… nie istniało. W 1908 r. powstało na terenie Królestwa Polskiego, a dokładniej w Warszawie, „Towarzystwo Automobilistów Królestwa Polskiego”. Towarzystwo działało pod tą nazwą do czasu wybuchu I wojny światowej. Po zakończeniu działań wojennych przyjęto nową nazwę „Automobilklub Polski” z siedzibą w Warszawie. Nie było żadnego innego warszawskiego towarzystwa zrzeszającego automobilistów. Czemu więc wybito żetony z nazwą „Warszawskie Towarzystwo Automobilistów”, czy była to jakaś zwyczajowa nazwa oddziału głównego „Automobilklubu Polski”, czy też kryje się za tym jakaś jeszcze ciekawsza sprawa? Próbując rozwikłać tę zagadkę spróbowałem skontaktować się z nadal istniejącym i prężenie działającym „Automobilklubem Polski”, jednak do chwili obecnej nie uzyskałem żadnej odpowiedzi zwrotnej. Jeżeli tylko otrzymam jakąś informację, mogącą rzucić nieco światła na ten temat, na pewno ją tutaj zamieszczę.

automobilklub
Fragment strony tytułowej „Książeczki z przepustkami granicznemi (Instrukcja) (źródło: https://polona.pl/item/carnet-de-passages-en-douanes-ksiazeczka-z-przepustkami-granicznemi-instrukcja,NjEwOTAzNDI/0/#info:metadata)

Co ciekawe, powyższy żeton na aukcji pokazał się po raz drugi. Pierwszy raz był oferowany w 2001 r. przez Warszawskie Centrum Numizmatyczne podczas 23 aukcji (pozycja 23/740) i został sprzedany za kwotę 193 zł. Tym razem znalazł nabywcę za 1.300 zł, czyli po upływie 17 lat jego wartość wzrosła o ponad 673%. Więcej notować aukcyjnych nie znalazłem.

(1) Bogumił Sikorski „Monety zastępcze i żetony z obszaru zaborów: rosyjskiego i austriackiego. Katalog”, tom IV, str. 19-20
Źródła:
– https://pl.wikipedia.org/wiki/Automobilklub_Polski
– https://www.automobilklubpolski.pl
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s